Cambrai

20fed Tachwedd – 30ain Rhagfyr

Ym Mrwydr Cambrai ym mis Tachwedd 1917 mae Byddin Prydain yn ymosod ar Linell Hindenburg yr Almaenwyr gan ddefnyddio tactegau a thechnoleg newydd.

Erbyn diwedd 1917 roedd Byddin Prydain wedi dysgu nifer o wersi ar Ffrynt y Gorllewin. Ym Mrwydr Cambrai ym mis Tachwedd 1917 dechreuon nhw weithredu’r hyn roeddent wedi dysgu.

Y bwriad oedd torri trwy Linell Hindenburg yr Almaenwyr ar bwynt penodol ger tref Cambrai.

Tanciau yn arwain y ffordd!

Ymddangosodd tanciau am y tro cyntaf ar y Somme ym mis Medi 1916. Profon nhw beth llwyddiant ond doedd digon ohonynt ac roedd rhai problemau mecanyddol ynghlwm a’u defnydd. Defnyddiwyd nhw eto yn Nhrydedd Frwydr Ypres ond daethant yn sownd yn y mwd trwchus gan ddod yn dargedau amlwg i fagnelau’r Almaenwyr.

Yn Cambrai roedd gan y Prydeinwyr fersiwn gwell o’r tanc ac roedd yr amodau’n berffaith.

Yn hytrach na dibynnu ar danbelenni’r magnelau am gyfnod hir fel roedd yr arfer yn y gorffennol, dim ond am gyfnod byr tanbelenwyd safleoedd yr Almaenwyr yn Cambrai. Y ffordd honno roedd gan yr Almaenwyr llai o amser i baratoi am yr ymosodiad. Yna symudodd cannoedd o danciau - dros 300 - tuag at Linell Hindenburg gyda gŵyr traed yn dilyn tu ôl. Profodd hi’n llwyddiant ysgubol a thorrodd y Prydeinwyr trwodd mewn sawl man.

Arweiniodd y llwyddiant hwn ar y diwrnod cyntaf i nifer o bapurau newydd Prydain gyhoeddi penawdau gogoneddus. Yn dilyn y colledion ofnadwy o frwydrau diweddar fel Ypres, roedd angen newyddion da ar boblogaeth Prydain.

Yn anffodus ni pharodd y llwyddiant yn Cambrai oherwydd lansiodd yr Almaenwyr wrthymosodiad.

Daeth llwyddiant a dathliadau’r Prydeinwyr i ben yn dilyn gwrthymosodiadau’r Almaenwyr. Defnyddion nhw dacteg newydd - milwyr storm (stormtroopers). Roedd y rhain yn filwyr a oedd wedi eu hyfforddi’n arbennig i weithredu mewn unedau bach ac i chwilio am fannau gwan yn llinellau’r gelyn.

Roedd y Prydeinwyr wedi symud ymlaen mor bell ar y diwrnod cyntaf daeth hi’n anodd i atgyfnerthiadau a chyflenwadau i’w cyrraedd mewn da bryd. O ganlyniad, nid oeddent yn gallu dal ymlaen i’r tir newydd a gipiwyd unwaith dechreuodd y gwrthymosodiadau Almaenaidd a bu raid i’r Prydeinwyr ddechrau cilio.

Fodd bynnag, dangosodd Cambrai fod tactegau’r Prydeinwyr yn gwella. O ddefnyddio magnelau, tanciau a gŵyr traed gyda’i gilydd ar y diwrnod cyntaf bu modd iddynt wneud cynnydd da.

Tanciau yn teithio ar rheilffordd tuag at y ffrynt yn barod am Frwydr Cambrai. Roedd tanciau wastad yn cael eu henwi. Gallwch weld yma fod y ddau danc cyntaf wedi eu henwi’n Cynic a Dragon. Bu rhaid i enwau gael eu cymeradwyo gan swyddogion!

Tanc mewn brwydr yn Cambrai, yn dringo fyny clawdd mwdlyd.

See the progress of the Western Front on our animated battle map