Rhyfel y Môr

Ble ?

Digwyddodd rhan fwyaf o’r rhyfela morol yn y Rhyfel Byd Cyntaf yn y Môr Iwerydd a Môr y Gogledd. Serch hynny, roedd digwyddodd rhai ymgyrchoedd pwysig yn Môr y Canoldir a’r Môr Tawel.

Pam ?

Roedd rhyfel y môr yn y Rhyfel Byd Cyntaf yn canolbwyntio ar geisio atal cyflenwadau rhag cyrraedd y gelyn tra’n ceisio cadw llif cyflenwadau eu hunain a chefnogi’r byddinoedd oedd yn brwydro ar y tir.

Pryd ?

Dechreuodd y brwydro ar y môr unwaith y cyhoeddwyd rhyfel yn 1914. Digwyddodd peth o’r brwydro cynharaf rhwng y Cynghreiriaid a’r Pwerau Canolog rhwng llongau rhyfel gwrthwynebus. Parodd rhyfel y môr tan y cadoediad yn 1918 pan fu rhaid i’r Almaen ildio’i llynges.

Pwy ?

Roedd y brif frwydr morol yn y Rhyfel Byd Cyntaf rhwng Prydain a’r Almaen. Ymladdodd y ddwy wlad sawl brwydr morol mawr, ond yn bennaf roedd y Prydeinwyr yn ymladd yn erbyn llongau tanfor yr Almaenwyr – y U-Boats – a oedd yn suddo llongau nwyddau’r Prydeinwyr.

Ond roedd sawl brwydr morol yn Môr y Canoldir rhwng y llyngesau’r Awstro-Hwngariaid a’r Ottomaniaid a’r Cynghreiriaid gan gynnwys Ffrainc, yr Amerig, yr Eidal a Phrydain. Roedd Môr y Canoldir yn bwysig i’r Cynghreiriaid oherwydd roedd angen iddynt gyflenwi’r Dwyrain Canol a Gallipoli.

Felly ?

Roedd y rôl a chwaraewyd gan y llong danfor yn y Rhyfel Byd Cyntaf yn allweddol. Roedd llongau tanfor yn arf gymharol newydd yn 1914 ond dangosodd yr Almaen pa mor ddinistriol gallent fod. Yn yr Ail Rhyfel Byd chwaraeodd y llongau tanfor rôl hyd yn oed fwy pwysig.